Sultan Pahang - Wikipedia Bahasa Melayu, ensiklopedia bebas

Sultan dan Raja Pemerintah
Negeri Pahang dan Segala Jajahan Takluknya
Sultan dan Raja Pemerintah ; Negeri Pahang dan Segala Jajahan Takluknya
Wilayah/Negeri
	Sultan Pahang
Penjawat kini
	Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah; sejak 11 Januari 2019
	dimasyhurkan 15 Januari 2019
Butiran
Gelaran	Kebawah Duli Yang Maha Mulia
Pewaris takhta	Tengku Hassanal Ibrahim Alam Shah
Penyandang pertama	Sultan Muhammad Shah
Pembentukan	1 Mac 1470; 555 tahun yang lalu
Persemayaman	Istana Abu Bakar, Pekan
Laman sesawang	www.dirajapahang.my

Kesultanan Pahang Darul Makmur adalah daripada keturunan Kesultanan Melaka dan Bendahara Johor yang merupakan keturunan daripada Sang Nila Utama dengan puteri Demang Lebar Daun dari Palembang iaitu Raden Ratna Cendera Puri.

Sejarah Kesultanan Pahang

Pengasas

Kesultanan Negeri Pahang dikatakan telah wujud semenjak zaman Melaka apabila Sultan Muhammad Shah^[1] iaitu putera kepada Sultan Mansur Shah dengan Puteri Onang Sari yang dilantik menjadi sultan yang pertama bagi Negeri Pahang. Sebelum itu, Pahang berada dibawah pemerintahan Kerajaan Siam.

Perebutan kuasa

Pada tahun 1614, berlaku peristiwa di mana perebutan kuasa antara Sultan Abdul Ghafur dengan anggota keluarganya dan berakhir dengan satu pembunuhan di mana Sultan Abdul Ghafur dan Raja Muda Abdullah terbunuh. Bagi mengekalkan pemerintahan Negeri Pahang, Sultan Ahmad telah dilantik sebagai Sultan di Pahang.

Serangan Acheh

Pada tahun 1617, Acheh di bawah kepimpinan Sultan Iskandar Muda telah menyerang Pahang dan membawa Sultan Ahmad dan keluarganya ke Acheh.

Di bawah pemerintahan Johor

Seterusnya,pemerintahan Negeri Pahang telah diletakkan di bawah Kesultanan Johor yang berpusat di Johor. Di bawah kesultanan tersebut, pemerintahan Negeri Pahang diletakkan di bawah pemerintahan seorang Bendahara. Keadaan ini berterusan sehinggalah kepada pemerintahan Sultan Mahmud Shah II (Marhum mangkat dijulang). Apabila Sultan Mahmud Shah II mangkat dibunuh oleh Megat Seri Rama (Laksamana Bentan) pemerintahan telah berpindah kepada Bendahara pada masa itu iaitu Bendahara Paduka Raja, Tun Abdul Jalil anak Bendahara Seri Maharaja Tun Habib Abdul Majid (Marhum Padang Saujana).

Tun Abdul Jalil (Marhum mangkat di Kuala Pahang) menaiki takhta kerajaan dengan gelaran Sultan Abdul Jalil IV. Seorang putera Baginda bernama Tun Abbas dijadikan Bendahara yang memerintah di Pahang. Dari zuriat Tun Abbas inilah lahirnya pemerintahan negeri Pahang daripada kalangan Bendahara sehingga pemerintahan Bendahara Siwa Raja,Wan Ahmad.

Pemerintahan sendiri

Dengan termetrinya Perjanjian Inggeris-Belanda 1824, telah mengakibatkan pemisahan pemerintahan diantara Riau dengan Johor dan Pahang. Setelah kuasa Raja di Riau dirampas oleh Belanda, maka pemerintah Pahang dan Johor telah mengisytiharkan pemerintahan sendiri dengan memakai gelaran Sultan. Kesultanan Pahang yang ada pada hari ini telah bermula apabila Bendahara Wan Ahmad mula memakai gelaran Sultan Ahmad Al-Mu'adzam Shah pada tahun 1882 dan dari zuriat Baginda, kekalnya Raja Pemerintah Negeri Pahang hingga ke hari ini.

Senarai Sultan dan Pemerintah Pahang

Kesultanan Pahang Tua (1470–1617)

No.	Sultan Pahang	Tempoh pemerintahan
Wangsa Melaka-Pahang
1.	Sultan Muhammad Shah	1470–1475
2.	Sultan Abdul Jamil Shah	1475–1475
3.	Sultan Mansur Shah I (kali pertama)	1475–1475
4.	Sultan Ahmad Shah I	1475–1497
(3.)	Sultan Mansur Shah I (kali kedua)	1497–1519
5.	Sultan Mahmud Shah I	1519–1530
6.	Sultan Muzaffar Shah	1530–1542
7.	Sultan Zainal Abidin Shah	1542–1555
8.	Sultan Mansur Shah II	1555–1560
9.	Sultan Abdul Jamal Shah (memerintah bersama Sultan Abdul Kadir Alauddin Shah)	1560–1590
10.	Sultan Abdul Kadir Alauddin Shah (memerintah bersama Sultan Abdul Jamal Shah)	1560–1590
11.	Sultan Ahmad Shah II	1590–1592
12.	Sultan Abdul Ghafur Muhiuddin Shah	1592–1614
13.	Sultan Alauddin Riayat Shah	1614–1615
14.	Sultan Abdul Jalil Shah III (kemudian menjadi Sultan Johor-Pahang pada tahun 1623)	1615–1617

Kesultanan Johor-Pahang (1623–1830)

No.	Sultan Johor-Pahang	Tempoh pemerintahan
Wangsa Melaka-Johor
1.	Sultan Abdul Jalil Shah III	1623–1677
2.	Sultan Ibrahim Shah	1677–1685
3.	Sultan Mahmud Shah II	1685–1699
Wangsa Bendahara
4.	Sultan Abdul Jalil Riayat Shah IV	1699–1718
Wangsa Melaka-Johor
5.	Sultan Abdul Jalil Rahmat Shah	1718–1722
Wangsa Bendahara
6.	Sultan Sulaiman Badrul Alam Shah	1722–1760
7.	Sultan Abdul Jalil Muazzam Shah V	1760–1761
8.	Sultan Ahmad Riayat Shah	1761–1761
9.	Sultan Mahmud Riayat Shah III	1761–1812
10.	Sultan Abdul Rahman Muazzam Shah (kemudian menjadi Sultan Riau-Lingga pada tahun 1830)	1812–1830

Sultan Riau-Lingga yang masih diiktiraf sebagai Sultan Johor-Pahang oleh Bendahara dan para pembesar Melayu yang lain

No.	Sultan Riau-Lingga (Sultan de jure Johor-Pahang)	Tempoh pemerintahan
(10.)	Sultan Abdul Rahman Muazzam Shah	1830–1832
(11.)	Sultan Muhammad II Muazzam Shah	1832–1835
(12.)	Sultan Mahmud IV Muzaffar Shah	1835–1857

Kerajaan Bendahara Pahang (1770–1881)

No.	Bendahara Johor-Pahang (Raja Bendahara Pahang) (Pemerintah autonomi Pahang)	Tempoh pemerintahan
Kesultanan Johor-Pahang
1.	Bendahara Tun Abdul Majid	1770–1802
2.	Bendahara Tun Muhammad	1802–1803
3.	Bendahara Tun Koris	1803–1806
4.	Bendahara Tun Ali	1806–1830
Pahang bertuankan Sultan Riau-Lingga
(4.)	Bendahara Tun Ali	1830–1847
5.	Bendahara Tun Mutahir	1847–1857
Negeri Pahang Moden
(5.)	Bendahara Tun Mutahir	1857–1863
6.	Bendahara Tun Ahmad (kemudian menjadi Sultan Pahang pada tahun 1881)	1863–1881

Kesultanan Pahang Moden (1881–kini)

No.	Sultan Pahang	Tempoh pemerintahan
Wangsa Raja Bendahara
1.	Sultan Ahmad Al-Mu'adzam Shah^[2]	1881–1914
2.	Sultan Mahmud	1914–1917
3.	Sultan Abdullah Al-Mu'tasim Billah	1917–1932
4.	Sultan Abu Bakar Ri’ayatuddin al-Mu’azzam Shah	1932–1974
5.	Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah	1974–2019
6.	Al-Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah^[3]	2019–kini

Rujukan

Aruna Gopinath (1991). Pahang 1880-1933: A Political History. The Malaysian Branch of the Royal Asiatic Society.
Zakiah Hanum (2004). Asal Usul Negeri-Negeri Malaysia. Times Editions-Marshall Cavendish. ISBN 9812326081.
Tun Ahmad Sarji bin Abdul Hamid (2011). The Encyclopedia of Malaysia : Volume 16, The Rulers of Malaysia. Archipelago Press. ISBN 9789813018549.

Nota kaki

^ "Sejarah Kesultanan Pahang". Laman Komuniti Pekan. Laman Komuniti Pekan. 2010. Dicapai pada 7 Februari 2010.
^ "KDYMM Sultan Pahang". Laman Web Rasmi Pahang Darul Makmur. Kerajaan Negeri Pahang. 2009. Dicapai pada 6 Februari 2010.
^ Israr Khalid (12 Januari 2019). "Tengku Abdullah dimasyhur Sultan Pahang 15 Jan". Astro Awani. Dicapai pada 12 Januari 2019. Unknown parameter |dead-url= ignored (bantuan)

Pautan luar

Ensiklopedia Malaysia: Kesultanan Pahang Diarkibkan 2010-06-29 di Wayback Machine

[pekan.my-1] "Sejarah Kesultanan Pahang". Laman Komuniti Pekan. Laman Komuniti Pekan. 2010. Dicapai pada 7 Februari 2010.

[pahang.gov-2] "KDYMM Sultan Pahang". Laman Web Rasmi Pahang Darul Makmur. Kerajaan Negeri Pahang. 2009. Dicapai pada 6 Februari 2010.

[3] Israr Khalid (12 Januari 2019). "Tengku Abdullah dimasyhur Sultan Pahang 15 Jan". Astro Awani. Dicapai pada 12 Januari 2019. Unknown parameter |dead-url= ignored (bantuan)

[1]

[2]

[3]

l b s Senarai Sultan dan Pemerintah Pahang
Wangsa Melaka-Pahang (Sultan Pahang Lama)	Sultan Muhammad Shah (1470 - 1475) • Sultan Abdul Jamil Shah (1475 - 1475) • Sultan Mansur Shah I (1475 - 1475) • Sultan Ahmad Shah I (1475 - 1497) • Sultan Mansur Shah I (1497 - 1519) • Sultan Mahmud Shah I (1519 - 1530) • Sultan Muzaffar Shah (1530 - 1542) • Sultan Zainal Abidin Shah (1542 - 1555) • Sultan Mansur Shah II (1555 - 1560) • Sultan Abdul Jamal Shah (1560 - 1590) • Sultan Abdul Kadir Alauddin Shah (1560 - 1590) • Sultan Ahmad Shah II (1590 - 1592) • Sultan Abdul Ghafur Muhiuddin Shah (1592 - 1614) • Sultan Alauddin Riayat Shah (1614 - 1615) • Sultan Abdul Jalil Shah III (1615 - 1617)
Wangsa Melaka-Johor (Sultan Johor-Pahang)	Sultan Abdul Jalil Shah III (1623 - 1677) • Sultan Ibrahim Shah (1677 - 1685) • Sultan Mahmud Shah II (1685 - 1699) • Sultan Abdul Jalil Rahmat Shah (1718 - 1722)
Wangsa Bendahara (Sultan Johor-Pahang)	Sultan Abdul Jalil Riayat Shah IV (1699 - 1718) • Sultan Sulaiman Badrul Alam Shah (1722 - 1760) • Sultan Abdul Jalil Muazzam Shah V (1760 - 1761) • Sultan Ahmad Riayat Shah (1761 - 1761) • Sultan Mahmud Riayat Shah III (1761 - 1812) • Sultan Abdul Rahman Muazzam Shah (1812 - 1830)
Sultan Riau-Lingga yang masih diiktiraf sebagai Sultan Johor- Pahang oleh Raja Bendahara	Sultan Abdul Rahman Muazzam Shah* (1830 - 1832) • Sultan Muhammad II Muazzam Shah (1832 - 1835) • Sultan Mahmud IV Muzaffar Shah* (1835 - 1857)
Wangsa Raja Bendahara (Raja Bendahara Pahang) (Pemerintah autonomi Pahang)	Bendahara Tun Abdul Majid (1770 - 1802) • Bendahara Tun Muhammad (1802 - 1803) • Bendahara Tun Koris (1803 - 1806) • Bendahara Tun Ali (1806 - 1847) • Bendahara Tun Mutahir (1847 - 1863) • Bendahara Tun Ahmad**** (1863 - 1881)
Wangsa Pahang Moden (Sultan Pahang Moden)	Sultan Ahmad Al-Mu'adzam Shah**** (1881 - 1914) • Sultan Mahmud (1914 - 1917) • Sultan Abdullah Al-Mu'tasim Billah (1917 - 1932) • Sultan Abu Bakar Ri’ayatuddin al-Mu’azzam Shah (1932 - 1974) • Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah (1974 - 2019) • Al-Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah (2019 - kini)
^* Walaupun Sultan Hussein Muhammad Shah diiktiraf sebagai Sultan Johor melalui Perjanjian 6 Februari 1819, baginda tidak diiktiraf oleh Bendahara Tun Ali yang kekal bertuankan Sultan Abdul Rahman Muazzam Shah dan baginda tidak mempunyai kuasa politik di Johor. ^ Sultan Muhammad II Muazzam Shah mengadakan istiadat yang dihadiri oleh Bendahara Tun Ali dan semua pembesar yang lain dari semua wilayah yang dahulunya pernah berada di bawah kekuasaan Kesultanan Johor Lama termasuk Johor dan Pahang, membuktikan bahawa baginda masih dianggap sebagai Sultan Johor-Pahang yang sah oleh mereka. ^* Sultan Mahmud IV Muzaffar Shah mengiktiraf pertabalan Temenggung Tun Daeng Ibrahim sebagai Temenggung Johor yang dilakukan oleh Bendahara Tun Ali pada tahun 1841 dan baginda kemudian menerima penyerahan Johor daripada Sultan Ali Iskandar Shah pada tahun 1852, membuktikan bahawa Johor masih bertuankan baginda sehingga tahun 1855 apabila Perjanjian Setia 1855 mengiktiraf Temenggung Tun Daeng Ibrahim sebagai Pemerintah Johor manakala Pahang masih bertuankan baginda sehingga baginda disingkirkan daripada takhta Kesultanan Riau-Lingga oleh Belanda pada tahun 1857. ^** Tun Ahmad menjadi Raja Bendahara Pahang dengan gelaran Dato' Bendahara Siwa Raja Tun Ahmad selepas baginda berjaya mengalahkan kakandanya, Bendahara Tun Mutahir dalam Perang Saudara Pahang yang berlangsung dari tahun 1857 hingga tahun 1863 dan baginda kemudian menjadi Sultan Pahang dengan gelaran Sultan Ahmad Al-Mu'adzam Shah** pada tahun 1881.

l b s Sistem beraja di Malaysia
Yang di-Pertuan Agong	Pertama · Ke-2 · Ke-3 · Ke-4 · Ke-5 · Ke-6 · Ke-7 · Ke-8 · Ke-9 · Ke-10 · Ke-11 · Ke-12 · Ke-13 · Ke-14 · Ke-15 · Ke-16 · Ke-17 (Terkini)
Raja negeri-negeri Melayu	Raja (Perlis) · Sultan (Selangor · Terengganu · Kedah · Kelantan · Pahang · Johor · Perak) · Yang di-Pertuan Besar (Negeri Sembilan)
Pemerintah negeri tidak beraja	Yang di-Pertua Negeri (Melaka · Pulau Pinang · Sabah · Sarawak)
Darjah kebesaran	Persekutuan · Negeri Sembilan · Selangor · Perlis · Terengganu · Kedah · Kelantan · Pahang · Johor · Perak · Melaka · Pulau Pinang · Sabah · Sarawak · Wilayah Persekutuan
Istana dan Pejabat Pentadbiran Diraja	Istana Negara - Istana Melawati (Malaysia) · Istana Arau (Perlis) · Istana Anak Bukit (Kedah) · Istana Alam Shah (Selangor) · Istana Iskandariah (Perak) · Istana Besar Seri Menanti (Negeri Sembilan) · Istana Abu Bakar (Pahang) · Istana Bukit Serene (Johor) · Istana Syarqiyyah (Terengganu) · Istana Balai Besar - Istana Telipot (Kelantan)
Majlis Raja-Raja (Mesyuarat Majlis Raja-Raja) · Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja